Gids

Adenomyose: de symptomen, wanneer naar de arts

Menstruaties die overal doorheen lekken, ’s nachts opstaan om te verschonen, vermoeidheid die niet overgaat? Adenomyose is minder bekend dan endometriose, maar verdient het dat erover gepraat wordt.

Geschreven door Paul, verpleegkundige, oprichter van EndoQueen. Deze gids informeert; hij vervangt geen afspraak met een zorgverlener.

Wat is adenomyose?

De binnenkant van de baarmoeder is bekleed met een laag weefsel, het baarmoederslijmvlies (endometrium). Bij adenomyose groeit dit weefsel in de spier van de baarmoeder. Elke cyclus reageert het op hormonen: de spier kan dikker worden, en menstruaties kunnen heviger en pijnlijker worden.

Het kan diffuus zijn (verspreid door de spier) of focaal (gegroepeerd op één plek). Deze woorden staan soms in echoverslagen.

Adenomyose en endometriose: verwanten, geen tweeling

Endometriose zit buiten de baarmoeder. Adenomyose zit in de wand ervan. De ESHRE-richtlijn (2022) beschouwt ze als twee verschillende aandoeningen.

Maar ze komen vaak samen voor, vooral bij diepe endometriose (Chapron, 2017). Als je over de ene hebt gehoord, kun je vragen of er ook naar de andere is gezocht. Zie onze gids over endometriose-symptomen.

Symptomen van adenomyose: wat je voelt, wat de arts noteert

Volgens de AAFP (2022) hebben 40 tot 60 % van de mensen met adenomyose hevige menstruaties, en heeft ongeveer één op de drie helemaal geen symptomen.

„Het lekt overal doorheen”: hevig menstrueel bloedverlies.
„Mijn menstruaties zijn echt pijnlijk, erger dan vroeger”: secundaire dysmenorroe.
„Mijn onderbuik doet ook pijn buiten mijn menstruatie”: chronische bekkenpijn.
„Bij seks doet het diep van binnen pijn”: diepe dyspareunie.
„Ik heb lichte bloedingen tussen twee menstruaties”: spotting.
„Mijn buik voelt opgezwollen en zwaar aan”: zwaar gevoel in het bekken.
„Ik ben uitgeput, buiten adem, bleek”: mogelijk ijzertekort.

Geen van deze signalen kan je op zichzelf vertellen wat je hebt. Je arts beslist.

Hevige menstruaties: zo beschrijf je ze aan je arts

„Ik heb hevige menstruaties” is vaag. Concrete feiten spreken meteen voor zich. Noteer over een of twee cycli:

je menstruatieproducten en hoeveel je er per dag gebruikt;
hoe vaak: verschoon je een vol maandverband of een volle tampon in minder dan 2 uur? Gebruik je er twee tegelijk?
’s nachts: sta je op om te verschonen?
stolsels: groter dan ongeveer 2,5 cm?
de duur: langer dan 7 dagen?
je leven: vermijd je het om uit te gaan of ergens anders te slapen vanwege het bloedverlies?

Houd de pijn apart bij: hevig bloedverlies en pijn gaan niet altijd samen.

Vermoeidheid en ijzertekort

Als je cyclus na cyclus veel bloed verliest, kunnen je ijzervoorraden uitgeput raken: grote vermoeidheid, kortademigheid, duizeligheid, een bonzend hart. Het zit niet „tussen je oren”.

Met een bloedonderzoek kan de arts het nagaan. Begin niet zelf met ijzer zonder erover gepraat te hebben: je arts beslist.

Wanneer naar de arts voor adenomyose

Het is zinvol een afspraak te maken als over meerdere cycli:

je je maandverband of tampon in minder dan 2 uur verschoont, er twee tegelijk gebruikt of ’s nachts opstaat;
je stolsels verliest die groter zijn dan ongeveer 2,5 cm;
je menstruaties langer dan 7 dagen duren;
je bloedt tussen twee menstruaties door of na seks;
je je erg moe of kortademig voelt, of duizelig wordt;
je pijn erger wordt of niet afneemt met je gebruikelijke pijnstillers;
je een kind hoopt te krijgen of een miskraam hebt gehad (zie endometriose, adenomyose en zwanger worden).

Je kunt terecht bij je huisarts, die je zo nodig doorverwijst naar een gynaecoloog. Buiten kantooruren kun je de huisartsenpost bellen.

Noodgeval: bel 112 als je gedurende meer dan 2 uur elk uur een groot maandverband of een tampon doorweekt, als je je niet goed voelt (flauwvallen of bijna flauwvallen, duizeligheid, een heel snelle hartslag, benauwdheid in rust), als je plotselinge en ongewone pijn hebt, koorts met buikpijn, of als je zwanger zou kunnen zijn en bloedt of pijn hebt.

Als je donkere gedachten hebt of in een crisis zit, bel dan 113 (of chat op 113.nl, in België 1813), dag en nacht, of bel 112. Je hoeft het niet alleen te dragen.

Het gebruikelijke onderzoek

Een echo van het bekken is het eerste onderzoek. Een MRI kan worden voorgesteld als de echo niet duidelijk is, of vóór een behandeling of vruchtbaarheidsbehandeling. Een bloedonderzoek zoekt naar ijzertekort.

De arts duidt het onderzoek, niet een app.

Veelgestelde vragen

Is adenomyose een vorm van endometriose?

Nee. Voor ESHRE zijn het twee afzonderlijke aandoeningen. Maar ze komen vaak samen voor.

Hoe weet ik of mijn menstruaties te hevig zijn?

Een paar aanwijzingen zijn een reden om naar de arts te gaan: je maandverband of tampon in minder dan 2 uur verschonen, ’s nachts opstaan om te verschonen, stolsels groter dan ongeveer 2,5 cm of menstruaties die langer dan 7 dagen duren. Noteer ze en laat ze aan je arts zien, die beslist.

Kan een app me zeggen of ik adenomyose heb?

Nee. Het is te zien op een echo of MRI, geduid door een arts. Een app helpt je alleen bij te houden wat je doormaakt.

Als het je helpt: EndoQueen is er voor je telefoon. Een snel dagboek voor pijn en bloedverlies, naast je cycli gelegd, en een overzicht op één pagina voor je arts. De app is nu in het Nederlands beschikbaar op Google Play, binnenkort ook in de App Store. Ze stelt geen diagnose en je dagboek blijft op je telefoon. Ontdek de app

Verder lezen

Bronnen

Laatst gecontroleerd: 29 oktober 2026.