Gids

Endometriose-symptomen: de signalen die je niet moet wegwuiven

Heb je pijn tijdens je menstruatie en zegt men dat het normaal is? Deze gids helpt je de symptomen van endometriose te herkennen die het waard zijn om bij een arts te noemen, en ze zo bij te houden dat er beter naar je geluisterd wordt.

Geschreven door Paul, verpleegkundige, oprichter van EndoQueen. Deze gids informeert; hij vervangt geen afspraak met een zorgverlener.

Endometriose in het kort

Bij endometriose zit er buiten de baarmoeder (uterus) weefsel dat lijkt op het weefsel dat de binnenkant van de baarmoeder bekleedt. Dit weefsel reageert op de hormonen van de cyclus. Het kan ontsteking en pijn veroorzaken en soms zwanger worden moeilijker maken.

Volgens Inserm, het Franse nationale instituut voor gezondheidsonderzoek, heeft ongeveer één op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd het. Ook trans en non-binaire mensen met een baarmoeder kunnen het hebben. Het duurt vaak jaren voor er een diagnose is: de signalen beter kennen scheelt al tijd.

Een belangrijk punt: hoe sterk de pijn is, zegt niets over hoe uitgebreid de aandoening is. Een kleine laesie kan heel pijnlijk zijn, en uitgebreide laesies geven soms weinig klachten.

Veelvoorkomende signalen van endometriose

De Europese ESHRE-richtlijn (2022) en de Britse NICE-richtlijn (NG73) beschrijven verschillende signalen waarbij artsen aan endometriose moeten denken.

Heel pijnlijke menstruaties (ernstige dysmenorroe)

Dit is het bekendste signaal. Pijn waardoor je school of werk mist, die niet afneemt met je gebruikelijke pijnstillers of die door de jaren heen erger wordt. Een beetje pijn komt voor. Aan bed gekluisterd zijn is niet „normaal”. Onze gids over menstruatiepijn helpt je het verschil te zien.

Diepe pijn tijdens of na seks (diepe dyspareunie)

Een pijn diep in het bekken bij penetratie, soms ook daarna nog. Het zit niet tussen je oren en het ligt niet aan een gebrek aan zin. Het is een signaal om bij je arts te noemen. Onze gids over pijn bij seks en endometriose helpt je erover te praten.

Pijn bij ontlasting tijdens je menstruatie (dyschezie)

Pijn bij het poepen tijdens je menstruatie, soms met een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping. Veel mensen durven het niet te zeggen, terwijl het waardevolle informatie is voor je arts. Lees onze gids over pijn bij ontlasting tijdens je menstruatie.

Pijn bij het plassen tijdens je menstruatie

Branderigheid of pijn bij het plassen die rond je menstruatie terugkomt. Soms zit er in die periode bloed in de urine.

Andere, minder bekende signalen

Schouderpijn die tijdens je menstruatie terugkomt, vooral rechts. ESHRE noemt het onder de mogelijke signalen.
Bekkenpijn buiten je menstruatie, die aanhoudt of steeds terugkomt.
Grote vermoeidheid, vaak onderschat, die zwaar weegt in het dagelijks leven.
Moeite om zwanger te worden. Soms is het het enige signaal, en komt de vraag naar boven bij onderzoek naar vruchtbaarheid. Zie endometriose en zwanger worden.

Heel hevige menstruaties, met stolsels of ’s nachts opstaan om te verschonen, kunnen ook wijzen op adenomyose, die vaak samen met endometriose voorkomt.

Geen van deze signalen is op zichzelf genoeg om een conclusie te trekken. Wat telt is hoe ze samenhangen, hun verband met je cyclus en hun invloed op je leven. Je arts beslist.

Wanneer naar de arts voor endometriosepijn

Je hoeft niet te wachten tot het ondraaglijk is. Het is zinvol een afspraak te maken als:

je menstruaties je beletten normaal te leven (school, werk, uitgaan);
je gebruikelijke pijnstillers niet meer genoeg zijn;
je pijn hebt bij seks, bij ontlasting of bij het plassen, vooral rond je menstruatie;
je pijn verandert of erger wordt;
je al een tijd tevergeefs probeert zwanger te worden.

Je kunt terecht bij je huisarts, een verloskundige of een gynaecoloog. Je huisarts verwijst je zo nodig door naar een gynaecoloog. Bij complexe endometriose zijn er in veel landen gespecialiseerde centra. Buiten kantooruren kun je de huisartsenpost bellen.

Noodgeval: bel 112 als de pijn plotseling en ongewoon is, als je koorts hebt met buikpijn, als je flauwvalt of bijna flauwvalt of als het bloedverlies heel hevig is.

Als je donkere gedachten hebt of in een crisis zit, bel dan 113 (of chat op 113.nl, in België 1813), dag en nacht, of bel 112. Je hoeft het niet alleen te dragen.

Mogelijk onderzoek

Meestal begint het met een uitgebreid gesprek en, als je dat goed vindt, een onderzoek. De arts kan dan een echo van het bekken voorstellen en daarna, indien nodig, een echo door een specialist of een MRI van het bekken.

De ESHRE-richtlijn (2022) wijst erop dat een normaal onderzoek of normale beeldvorming endometriose niet uitsluit. Als je nog pijn hebt, heb je het recht het opnieuw aan te kaarten en een second opinion te vragen. Een laparoscopie (kijkoperatie) is niet langer de automatische stap om de aandoening te bevestigen: ze wordt per geval besproken.

Zo houd je een dagboek bij van endometriose-symptomen

Op de dag van de afspraak is het moeilijk alles te onthouden. Een paar regelmatige notities maken echt verschil. Dit helpt:

De pijn, op een schaal van 0 tot 10, op elke dag met pijn. Noteer ook waar die zit (buik, rug, benen, schouder).
Het moment in je cyclus: tijdens je menstruatie, net ervoor, halverwege je cyclus.
Bijkomende signalen: ontlasting, plassen, seks, spijsvertering, vermoeidheid.
Wat je hebt ingenomen en of het hielp.
Wat de pijn je belette: een dag school of werk, een afgezegde afspraak.

Twee of drie cycli zijn vaak genoeg om een patroon te laten zien. Lees daarna onze gids over het voorbereiden van je afspraak over endometriose.

Veelgestelde vragen

Kun je endometriose hebben zonder heel pijnlijke menstruaties?

Ja. Bij sommige mensen zit de pijn vooral in de darm of de blaas, of komt ze voor bij seks. Bij anderen is er nauwelijks pijn, en komt de vraag naar boven bij onderzoek naar vruchtbaarheid.

Betekent een normale echo dat er geen endometriose is?

Nee. De Europese ESHRE-richtlijn (2022) wijst erop dat een normaal onderzoek of normale beeldvorming de aandoening niet uitsluit. Als je klachten aanhouden, praat er dan opnieuw met je arts over.

Kan een app me zeggen of ik endometriose heb?

Nee. Een app helpt je bij te houden wat je doormaakt en het te laten zien. Je arts beslist, met onderzoek en beeldvorming.

Als het je helpt: EndoQueen is er voor je telefoon. Een snel dagboek, je cyclusagenda en een overzicht op één pagina om aan je arts te laten zien. De app is nu in het Nederlands beschikbaar op Google Play, binnenkort ook in de App Store. Ze stelt geen diagnose en je dagboek blijft op je telefoon. Ontdek de app

Verder lezen

Bronnen

Laatst gecontroleerd: 29 oktober 2026.