Endometriose en zwangerschap: wat studies laten zien
Een kind krijgen, wat er verandert tijdens de zwangerschap, de risico’s in cijfers, zorg en wat er daarna gebeurt. Met wat vaststaat, en wat nog niemand weet.
Geschreven door Paul, verpleegkundige, oprichter van EndoQueen, op basis van een literatuuronderzoek van 12 oktober 2026. Dit artikel informeert; het vervangt geen afspraak en kan je persoonlijke risico niet inschatten.
In het kort
- De meeste vrouwen met endometriose krijgen een kind.
- Tijdens de zwangerschap worden laesies vaak kleiner. Over pijn kan geen enkele studie iets zeggen.
- Sommige complicaties komen iets vaker voor, maar blijven zeldzaam.
- Zwangerschap geneest endometriose niet: de pijn komt daarna meestal terug.
Kan ik een kind krijgen met endometriose?
Ja, meestal wel. In een grote Amerikaanse studie die 58.000 vrouwen jarenlang volgde, had 83 % van de vrouwen met endometriose op hun 40e een kind gekregen. Het risico dat het langer dan een jaar duurt om zwanger te worden is ongeveer twee keer zo hoog, vooral vóór je 35e.
Misschien heb je gelezen dat „30 tot 50 % van de vrouwen met endometriose onvruchtbaar is”. Deze cijfers komen uit oudere ziekenhuisstudies, die alleen vrouwen zien die om precies die reden hulp zoeken. Als je alle vrouwen volgt, krijg je een reëel risico, maar ongeveer half zo hoog.
Onze gids over endometriose en zwanger worden legt uit wanneer je naar de arts gaat en hoe je de afspraak voorbereidt.
En als ik ivf doe?
Over het geheel vinden grote overzichtsstudies geboortecijfers die dicht bij die van andere vrouwen met ivf liggen. Ze zijn iets lager bij ernstige vormen, bij adenomyose of als er nog een andere oorzaak van onvruchtbaarheid bijkomt.
Twee dingen om te weten vóór een operatie:
- het verwijderen van een eierstokcyste verlaagt de eierstokreserve, met ongeveer 40 % aan één kant en 57 % aan beide kanten;
- van geen enkele operatie vóór ivf is aangetoond dat ze het aantal geboorten verhoogt, en de Europese richtlijn van 2022 raadt het als routine af.
Deze keuze bespreek je met een team dat de aandoening kent. Geen enkele studie noemt een cijfer voor wat een eerdere diagnose zou veranderen voor de vruchtbaarheid: we weten alleen dat leeftijd en de duur van het proberen meespelen.
Wat gebeurt er met laesies tijdens de zwangerschap?
Endometriose voedt zich met oestrogeen en bloedt in het ritme van de cyclus. Tijdens de zwangerschap neemt progesteron het over en blijft de menstruatie weg: het weefsel van de laesies verandert (artsen noemen dat decidualisatie) en wordt dan dunner.
Het wegblijven van de menstruatie en het progesteron zetten de aandoening bij veel vrouwen in de ruststand. Eierstokcysten worden kleiner in 7 tot 8 gevallen op de 10, en ook diepe knobbels verdwijnen meestal weer, soms nadat ze in het begin van de zwangerschap zijn gegroeid.
Het is hetzelfde principe als bij hormonale behandelingen van endometriose, die dit klimaat proberen na te bootsen: geen eisprong, geen menstruatie en progesteron. In beide gevallen wordt de aandoening tot rust gebracht, niet verwijderd, en kan ze daarna weer beginnen.
Drie echografische vervolgstudies, in expertisecentra, met kleine aantallen. Ongeveer 5 % van de cysten groeit.
Een cyste die van uiterlijk verandert. Onder invloed van hormonen veranderen sommige cysten op de echo en kunnen ze op een tumor lijken. Het is verontrustend en bijna altijd goedaardig: ze verdwijnt na de bevalling. In dat geval wordt een second opinion van een centrum dat met deze situatie vertrouwd is aanbevolen.
Adenomyose is op de echo tijdens de zwangerschap minder zichtbaar en komt daarna weer te voorschijn. Ze is verborgen, niet genezen.
Heb ik minder endometriosepijn tijdens de zwangerschap?
Dat weten we niet echt. Geen enkele studie heeft de pijn maand na maand tijdens de zwangerschap gevolgd. Veel vrouwen krijgen een adempauze, al was het maar omdat de menstruatie wegblijft. Anderen hebben nog steeds pijn, en dat zit niet tussen hun oren.
Als je pijn hebt tijdens je zwangerschap, noteer het dan en praat erover met je verloskundige of arts: pijn die aanhoudt verdient het altijd om gemeld te worden.
Wat zijn de risico’s?
In artikelen is sprake van een „verdubbeld” of „verdrievoudigd” risico. Hier staan dezelfde resultaten als aantal zwangerschappen op 1.000. Vergelijk de twee balken op dezelfde regel, niet de ene regel met de andere: elk land telt op zijn eigen manier.
Grote studies in Japan, Denemarken en Frankrijk (103 kraamafdelingen). Een andere, kleinere Franse studie vindt geen extra risico op vroeggeboorte.
Anders gezegd: zelfs in de Franse studie bereiken bijna 9 van de 10 zwangerschappen de uitgerekende datum. Diepe vormen en adenomyose zijn het vaakst betrokken, en een zwangerschap die met ivf is bereikt brengt wat extra risico.
Ernstige gebeurtenissen, zoals inwendige bloedingen of een darmperforatie, zijn uitzonderlijk. Ervan weten helpt vooral om een plotselinge pijn niet weg te wuiven.
Welke zorg tijdens de zwangerschap?
De Europese richtlijn van 2022 voorziet voor endometriose niet in speciale controle van de zwangerschap: ze stelt dat de zeldzame complicaties geen extra routinecontrole rechtvaardigen.
Dit helpt:
- je verloskundige en je bevallingsteam vanaf het begin over je diagnose vertellen;
- hun je verslagen van operaties, echo’s of MRI geven;
- adenomyose of een operatie aan de baarmoeder noemen, want die kunnen veranderen hoe de bevalling wordt georganiseerd.
Pijnstillers
Paracetamol is het middel van eerste keus tijdens de hele zwangerschap. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen worden in de zwangerschap alleen na overleg met een arts gebruikt en in de late zwangerschap helemaal niet; vanaf welk moment precies, bepaalt per land de geneesmiddelenautoriteit (het Franse ANSM noemt bijvoorbeeld de zesde maand, ook bij een enkele dosis). Voor al het andere vraag je het je arts, verloskundige of apotheker.
Bel meteen je verloskundige of het ziekenhuis, of 112, als je het volgende hebt:
- plotselinge of ongewone buikpijn, of je valt bijna flauw;
- bloedverlies;
- hoofdpijn, problemen met zien of een bandvormige pijn onder de ribben in de tweede helft van de zwangerschap;
- een harde, pijnlijke buik;
- een baby die minder beweegt.
En zeg altijd: „Ik heb endometriose.”
En na de bevalling?
Zwangerschap geneest endometriose niet. De pijn komt meestal terug, meestal wanneer de menstruatie terugkeert.
Studie van 131 vrouwen die waren geopereerd en vóór hun zwangerschap matige tot ernstige pijn hadden.
Borstvoeding lijkt deze terugkeer uit te stellen, in verhouding tot hoe lang ze duurt, al is dat niet bewezen. De controle van de endometriose begint daarom na de bevalling opnieuw: het is zinvol je afspraak na te komen, ook als je je goed voelt.
Wat we nog niet weten
- Hoe de pijn verandert tijdens de zwangerschap en bij welk deel van de vrouwen ze afneemt.
- De kansen op een natuurlijke zwangerschap naar leeftijd en soort laesies.
- Wat een eerdere diagnose zou veranderen voor de vruchtbaarheid.
- Welke zorg tijdens de zwangerschap past: geen enkele studie heeft het onderzocht.
Veelgestelde vragen
Kun je een baby krijgen met endometriose?
Ja, meestal wel. In een grote Amerikaanse studie had 83 % van de vrouwen met endometriose op hun 40e een kind gekregen. Het risico dat het langer dan een jaar duurt om zwanger te worden is ongeveer verdubbeld, vooral vóór je 35e.
Geneest zwangerschap endometriose?
Nee. Laesies worden tijdens de zwangerschap vaak kleiner, maar de pijn komt bij de meeste vrouwen binnen twee jaar na de bevalling terug. De Europese richtlijn van 2022 vraagt artsen zwangerschap niet aan te bevelen als behandeling van endometriose.
Heb ik speciale zorg nodig tijdens de zwangerschap met endometriose?
De Europese richtlijn van 2022 voorziet niet in extra routinecontrole. Het nuttigst is je verloskundige en je bevallingsteam vanaf het begin over je diagnose te vertellen en hun je verslagen van operaties te geven.
Welke pijnstiller mag ik nemen als ik zwanger ben?
Paracetamol is het middel van eerste keus tijdens de hele zwangerschap. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen zijn in de late zwangerschap niet geschikt en worden ook daarvoor alleen na overleg met een arts gebruikt. Voor elk ander medicijn vraag je het je arts, verloskundige of apotheker.
Als het je helpt: EndoQueen is er voor je telefoon. Een dagboek om je pijn en je cycli bij te houden en een overzicht op één pagina om aan je arts of verloskundige te laten zien. De app is nu in het Nederlands beschikbaar op Google Play, binnenkort ook in de App Store. Ze stelt geen diagnose en je dagboek blijft op je telefoon. Ontdek de app
Verder lezen
Bronnen
- Prescott et al., Human Reproduction, 2016: vruchtbaarheid in een cohort van 58.427 vrouwen
- ESHRE, Guideline: endometriosis, 2022
- Younis et al., Human Reproduction Update, 2019: eierstokreserve na cystenoperatie
- Senapati et al., Fertility and Sterility, 2016: ivf-uitkomsten
- Bean et al., 2023, Orlov et al., 2024, Takami et al., 2021: verandering van laesies tijdens de zwangerschap
- Leeners et al., Human Reproduction Update, 2018: effect van zwangerschap op endometriose
- Harada et al., PLoS One, 2019, Breintoft et al., 2022, Vendittelli et al., 2024, Marcellin et al., 2022: complicaties tijdens de zwangerschap
- Alberico et al., 2018, Prosperi Porta et al., 2021: na de bevalling
- CRAT, Pijnstillers en zwangerschap (in het Frans); ANSM, Pijnbehandeling tijdens de zwangerschap (in het Frans)
De meeste van deze studies zijn gelezen als samenvatting. De cijfers zijn die welke de auteurs hebben gepubliceerd; ze beschrijven groepen vrouwen en voorspellen niets voor één persoon.
Laatst gecontroleerd: 29 oktober 2026.