Endometriose, adenomyose en zwanger worden
Heb je endometriose of adenomyose en wil je een kind? Je hebt waarschijnlijk veel vragen, en soms angsten. Deze gids geeft algemene aanwijzingen om rustig verder te komen. Voor je eigen situatie beslist je arts samen met jou.
Geschreven door Paul, verpleegkundige, oprichter van EndoQueen. Deze gids informeert; hij vervangt geen afspraak met een zorgverlener.
Eerst iets belangrijks
Endometriose of adenomyose hebben betekent niet dat je geen kind kunt krijgen. Veel vrouwen met deze aandoeningen krijgen er een, op natuurlijke wijze of met hulp. Soms duurt het langer of is het ingewikkelder. Daarom is het beter er vroeg over te praten en niet alleen te blijven zitten met je vragen.
Niemand kan je online „jouw kansen” geven. Je arts kan daarentegen samen met jou alles doornemen. Ons artikel over endometriose en zwangerschap vat samen wat studies laten zien.
Endometriose en vruchtbaarheid: erover praten voordat je begint
Het eenvoudigst is om met je huisarts, je verloskundige of je gynaecoloog te praten voordat je begint te proberen. Dit heet vaak een preconceptiegesprek. Het is een kans om je gezondheid, je behandelingen en je vaccinaties door te nemen en je vragen te stellen.
Je huidige behandeling
Veel behandelingen voor endometriose (doorgebruikte pil, progestageen, hormoonspiraal, andere hormonale behandelingen) voorkomen een zwangerschap en moeten dus gestopt worden om zwanger te worden. Stop niet op eigen houtje: praat eerst met je arts. De pijn kan terugkomen als je stopt, en de eerste cycli kunnen onregelmatig zijn. Een plan helpt: wanneer stoppen, hoe omgaan met de pijn, wanneer bijsturen.
De Europese ESHRE-richtlijn (2022) maakt ook twee punten. Hormonale behandeling wordt niet genomen „om de vruchtbaarheid te verbeteren”. En een zwangerschap wordt niet aanbevolen als manier om endometriose te „behandelen”, omdat ze de symptomen niet altijd verbetert.
Foliumzuur (vitamine B9)
Foliumzuur wordt meestal aangeraden vóór de conceptie en in het begin van de zwangerschap. Vraag het aan je arts, verloskundige of apotheker: zij vertellen je welke dosis bij je past.
Wanneer naar de arts voor onderzoek naar vruchtbaarheid
De Britse NICE-richtlijn (CG156) geeft deze aanwijzingen:
- in het algemeen na een jaar proberen zonder zwangerschap;
- eerder als je 36 jaar of ouder bent;
- ook eerder als er een bekende aandoening is, zoals endometriose.
En nog eerder als iets je zorgen baart. Het onderzoek betreft het stel, niet alleen jou.
Ook adenomyose kan een rol spelen bij vruchtbaarheid. Studies suggereren dat het zinvol is ernaar te zoeken vóór een vruchtbaarheidsbehandeling zoals ivf (Vercellini, 2014). Als je het hebt, zorg dan dat het team dat je begeleidt het weet. Zie onze gids over symptomen van adenomyose.
Je hoeft niet alles te plannen
NICE raadt aan om elke 2 tot 3 dagen seks te hebben, gedurende de hele cyclus, in plaats van alles rond één datum te organiseren. Dat is voor het stel vaak minder stressvol.
En de „vruchtbare dagen”? De dag van de eisprong verschilt van vrouw tot vrouw en van cyclus tot cyclus, ook bij regelmatige menstruaties. Een berekening op basis van je menstruatiedata geeft een idee, geen zekerheid; ovulatietesten (LH) zijn nauwkeuriger. Als je vragen hebt, vraag het je arts, verloskundige of apotheker.
Als seks pijn doet
Pijn hebben bij seks terwijl je probeert een kind te krijgen is zwaar, en bij endometriose komt het vaak voor. Je hoeft je tanden niet op elkaar te zetten: praat met je arts of verloskundige, er is hulp. Als seks te moeilijk is, is dat een goede reden om eerder naar de arts te gaan over zwanger worden. Onze gids over pijn bij seks en endometriose helpt je erover te praten.
Vraag je arts welke pijnstillers je mag nemen terwijl je het probeert.
De afspraak over vruchtbaarheid voorbereiden
Deze afspraak is vaak vol. Als je je documenten meeneemt, scheelt dat tijd. Dit kan helpen:
- de data van je laatste menstruaties en de lengte van je cycli;
- je notities over pijn, bloedverlies en pijn bij seks;
- hoe lang je al probeert;
- je behandelingen voor endometriose of adenomyose, met de datum waarop je ze hebt gestopt;
- je verslagen van echo, MRI of operatie, en de beelden als je die hebt;
- je recente bloedonderzoeken en je vaccinatieboekje;
- eerdere zwangerschappen en miskramen, als die er zijn;
- aan de kant van je partner: medische voorgeschiedenis, behandelingen, een zaadonderzoek als dat gedaan is;
- je vragen, vooraf opgeschreven.
Onze gids over het voorbereiden van je afspraak stelt ook vragen voor.
Tijdens de zwangerschap
Als je zwanger bent, vertel de persoon die je zwangerschap begeleidt dan over je endometriose of adenomyose. Die kan je zorg zo nodig aanpassen. Lees endometriose en zwangerschap: wat studies laten zien.
Noodgeval: bel 112 als je zwanger zou kunnen zijn of zwanger bent en bloedt of pijn hebt, vooral aan één kant; of als je plotselinge en ongewone pijn hebt, koorts met buikpijn, flauwvalt of bijna flauwvalt, of heel hevig bloedverlies hebt.
Als je donkere gedachten hebt of in een crisis zit, bel dan 113 (of chat op 113.nl, in België 1813), dag en nacht, of bel 112. Je hoeft het niet alleen te dragen.
Als je een miskraam hebt
Een miskraam is een verlies, hoe ver de zwangerschap ook was. Je mag verdrietig zijn, boos, uitgeput, of niet weten wat je voelt. Ook je partner kan geraakt zijn.
- Praat met je arts of verloskundige, over je lichaam en over hoe je je voelt. Na meerdere miskramen: zeg het, dan kan onderzoek worden voorgesteld.
- Vraag je arts of verloskundige naar steun en lotgenotencontact bij jou in de buurt.
Je hoeft niet snel „door te gaan”. Neem de tijd die je nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik met endometriose proberen voordat ik naar de arts ga?
De Britse NICE-richtlijn stelt onderzoek voor na een jaar proberen, eerder vanaf 36 jaar of bij een bekende aandoening zoals endometriose. Het is verstandig om met je arts te praten voordat je begint te proberen.
Mag ik op eigen houtje stoppen met de pil om een baby te krijgen?
Praat eerst met je arts. De pijn kan terugkomen als je stopt, en het is beter samen het juiste moment te plannen en wat je doet als de pijn terugkomt.
Berekent EndoQueen mijn vruchtbare dagen?
Eenvoudig gezegd: op basis van je eerdere cycli worden waarschijnlijk vruchtbare dagen groen getoond en verwachte menstruaties rood, zonder score en zonder oordeel. Het is een schatting, geen anticonceptiemethode: voor je plannen beslist je arts samen met jou.
Als het je helpt: EndoQueen is er voor je telefoon. Een dagboek voor je pijn, je cycli en, als je dat wilt, je kinderwens, met groene en rode dagen en zonder druk, plus een duidelijk overzicht voor je arts. De app is nu in het Nederlands beschikbaar op Google Play, binnenkort ook in de App Store. Ze stelt geen diagnose en je dagboek blijft op je telefoon. Ontdek de app
Verder lezen
Bronnen
- ESHRE, Guideline: endometriosis (2022)
- NICE, Fertility problems: assessment and treatment (CG156)
- Vercellini P. et al., Human Reproduction (2014), adenomyose en ivf-uitkomsten
Laatst gecontroleerd: 29 oktober 2026.